هم نوا با ارس(استان های آذربایجان)

رود مرزی ارس با سرچشمه گرفتن از کوهای ترکیه، بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر را طی میکند و در کنار مرزهای ایران پیچ و تاب می خورد تا خود را به دریای کاسپین برساند…این پیچ تاب رود ارس است که مرزهای ایران را بعد از عهدنامه ترکمانچای ۱۸۱۳ به شکل گوش گربه در آورده است. در طول این کیلومترها چشم اندازهای طبیعی زیبا با پیشینه تاریخی جای گرفته است که هریک در جایگاه خود بسیار پر اهمیت است. سفری در کنار ارس که از شهر اصلاندوز در نزدیکی دشت مغان آغاز شد و با گذشتن از کنار سد خداآفرین، عاشقلو، کُردشت، نوردوز و سیه رود به جلفا رسید و در ادامه هم نوا با ارس و گذشتن از کنار کلیساهای تاریخی،سد ارس و شهر پلدشت به آخرین نقطه ایران در شمال غربی(بالاترین عرض جغرافیایی ایران) یعنی چشمه ثریا در نزدکی کوه های آرارات ختم شد.

پل تاریخی ارس در شهرستان خداآفرین
پل تاریخی ارس در شهرستان خداآفرین

سفر در کنار ارس، بخش هایی از سفر ما به شمال غرب بود، که وجود جاذبه های زیبای طبیعی و تاریخی لذت گشت و گذار در این مسیر را دوچندان کرد. برای ما که از سمت شهر گِرمی(استان اردبیل) به سمت ارس می آمدیم اولین شهر اصلاندوز(از توابع شهرستان پارس آباد اردبیل) بود. شهرت اصلاندوز به تپه ای تاریخی مشرف به ارس است که نقل قول ها حاکی از آن است که این تپه مصنوعی در اوایل سلطنت نادر شاه افشار ایجاد شده و قبل از شروع سلطنت وی با سران مغان و … در این نقطه دیدار داشته است. بر روی تپه بنای کوچکی بود که در مورد آن اطلاعی نداریم.

تپه نادری اصلاندوز
تپه نادری اصلاندوز
بنای بالایتپه نادری
بنای بالای تپه نادری

مقصد شب اول ما خمارلو مرکز شهرستان خداآفرین است، و از اصلاندوز تقریباً ۵۵ کیلومتر راه در پیش است. خمارلو شهری کوهپایه ای و شیب دار در کنار ارس است که در زمان اقامت ما(اوایل خرداد) هوا بی نظیر بود، باران شبانه، صبحگاهی لطیف برای ما رقم زد. با ادامه مسیر به سمت غرب ۱۰ کیلومتر پس از خمارلو، قبل از رسیدن به سد خدا آفرین پل های تاریخی ارس با شکوه  و استوار بر روی ارس خروشان خودنمایی می کنند. یکی از پلها بزرگتر از دیگری است و بیشتر سالم مانده است.

www.afracamp.ir-aras- (5)
تاریخ و پیشینه این پل کاملا مشخص نیست. حتی تا زمان ساسانیان حدس زده اند. اهداف ساخت این پل در این نقطه هم خیلی مشخص نیست. چرا که موقعیت دسترسی آن به فلات ایران خیلی راحت نیست.
www.afracamp.ir-aras- (9)
نمای زیبایی از پل خداآفرین
www.afracamp.ir-aras- (38)
بدون شرح
www.afracamp.ir-aras- (6)
بدون شرح
www.afracamp.ir-aras- (3)
دیواره سد خداآفرین
www.afracamp.ir-aras- (1)
پل شکسته در کنار پل خداآفرین. تاریخ این پل را به دوره سلجوقی نسبت داده اند
www.afracamp.ir-aras- (39)
بدون شرح

از کنار پلها دیواره سد خداآفرین دیده می شود که ارتفاع آن ۶۴ متر است. این سد بین ایران و آذربایجان مشترک است. به سبب آبگیری سد، چندین روستا در این نقطه به زیر آب رفته اند. این سد شامل نیروگاه برق آبی نیز می شود.

www.afracamp.ir-aras- (4)
دریاچه سد خداآفرین

نم نم باران همراه ماست و صبحانه در کنار سد و این هوا بسیار بی نظیر بود.

www.afracamp.ir-aras- (36)
بدون شرح

در ادامه سفر از ارس موقتاً خداحافظی کردیم تا گذری بر کلیبر، قلعه بابک و ارسباران داشته باشیم. پس از بازدید از مناطق ذکر شده، دوباره به ارس بازگشتیم این بار به عاشقلو رسیدیم. حالا جاده کاملا به رود نزدیک است ودره از حالت فراخ خود تنگ تر شده است. ۳۳ کیلومتر پس از عاشقلو، اولین میزبان ما روستای پلکانی اوشتبین است که پیشینه آن را به دوره صفوی نسبت داده اند.

www.afracamp.ir-aras- (15)
چهره زیبا و تاریخی روستای اوشتیبن مبدل به ساختمانهای جدید و ناهمگون شده است
www.afracamp.ir-aras- (17)
کوچه پله های اوشتبین
www.afracamp.ir-aras- (14)
بدون شرح

جاده فرعی اوشتبین ۵ کیلومتر است که در مسیر سراسر مناظر باغ های گردو به چشم می خورد.

www.afracamp.ir-aras- (12)
مناظر اطراف اوشتبین
www.afracamp.ir-aras- (13)
مقبره شاعر حکیم نباتی در اوشتبین

با بازگشت به سوی ارس در امتدا نوار مرزی ایران-آذربایجان پیش می رویم تا به نقطه ای میرسیم که مرز سه کشور ایران-آذربایجان و ارمنستان است و میله ای در ان سوی آب نشانگر این مرز است. حال پس از این مرز ایران- ارمنستان را می بایست پیمود.

www.afracamp.ir-aras- (11)
در سراسر ارس در آنسوی مرز راه آهن متروک دوران شوروی سابق دیده می شود.

با پیش رفتن در مسیر، به روستای کُردشت بر میخوریم که آثاری تاریخی از زمان عباس میرزا ولیعهد قاجار دیده می شود. ۶ کیلومتر پس از کُردشت مرز نورودوز(مرز مشترک ایران-ارمنستان) است.

www.afracamp.ir-aras- (40)
آنسوی مرز نوردوز شهر agarak در ارمنستان

از این نقطه تا ایروان پایتخت ارمنستان تقریبا ۴۰۰ کیلومتر فاصله است. به سرعت از نوردوز می گذریم و قصد داریم از اثر طبیعی آسیاب خرابه در ۳۰  کیلومتری جلفا دیدن کنیم. منطقه ای تفرجگاهی که در گرمای تابستان بسیار دلنشین است. آسیاب خرابه آبشار و آبچکانی طولانی داخل یک دره است که منظره طبیعی بسیار زیبایی را پدید آورده است.

www.afracamp.ir-aras- (41)
دره منتهی به آبشار آسیاب خرابه
بدون شرح
بدون شرح
www.afracamp.ir-aras- (7)
بدون شرح
www.afracamp.ir-aras- (8)
بدون شرح

در ادامه مسیر قبل از ورود به جلفا به پل فلزی راه آهن ایران- نخجوان بر می خورید. در واقع اینجا مکانی است که سه مرزبان غیور دو روز در برابر نیروهای متجاوز شوروی در جنگ جهانی دوم در شهریور ۱۳۲۰ مقاومت کرده اند. سید محمد راثی هاشمی، عبدالله شهریاری و ملک محمدی نام این سربازان شهید است. آرامگاه این سه دلیر در کنار همین پل است. تاریخ ساخت این پل به سال ۱۹۱۳ باز می گردد.

www.afracamp.ir-aras- (43)
آرامگاه محمد راثی هاشمی سرباز دلیر
www.afracamp.ir-aras- (44)
آرامگاه عبدالله شهریاری سرباز دلیر
www.afracamp.ir-aras- (35)
پل آهنی راه آهن که بیش از ۱۰۰ سال از عمر آن می گذرد.
www.afracamp.ir-aras- (34)
بدون شرح

از خیابانهای جلفا می گذریم و قصد توقف نداریم. عصرگاه است و وقت محدود. به جاده خروجی جلفا رفته و راهی مقصد بعدی کلیسای سنت استپانوس هستیم. ولی قبل از آن از کلیسای کوچک چوپان در کنار ارس بازدید می کنیم.

www.afracamp.ir-aras- (37)
بدون شرح

با طی مسیری کوتاه فرعی کلیسای سنت استپانوس(شهید اول مسیحیت) به چشم می خورد. خوشبختانه علائم اماکن تاریخی در همه جا به چشم می خورد. در گزارشی که پیش از این منتشر کرده ایم توضیحات بیشتری در ارتباط با کلیساهای شمال غرب ایران که ثبت جهانی شده اند داده شده است. چیزی تا غروب نمانده و اما راه در کنار ارس همچنان باقی است. گوش چپ گربه ایران می پیماییم. از کلیسای سنت استپانوس تا سد ارس(محل توقف شب) تقریباً ۲۰ کیلومتر باقی مانده. در ادامه مسیر کلیسای مرمت نشده ننه مریم در پایین دست جاده به چشم می خورد.

www.afracamp.ir-aras- (24)
جریان گل آلودی که به ارس راهی میشود.

با پیش رفتن در مسیر کم کم دیواره سد بزرگ ارس دیده می شود.

دیواره سد ارس
دیواره سد ارس

این سد نیز بین ایران و آذربایجان(نخجوان) مشترک است. ارس همچنان می پیچد و ما به دنبال آن… تفرجگاه سد ارس خلوت تر از آن بود که فکر می کردیم. خوشبختانه در اینجا فضاهای خوب برای کمپینگ مهیاست.

غروب دلنشین در کنار دریاچه سد ارس
غروب دلنشین در کنار دریاچه سد ارس
www.afracamp.ir-aras- (26)
شب مهتابی در کنار دریاچه سد ارس
سد ارس در سال 1350 ساخته شده است
سد ارس در سال ۱۳۵۰ ساخته شده است
دورنمای نخجوان در آن سوی سد ارس
دورنمای نخجوان در آن سوی سد ارس

با گذراندن شب در کنار دریاچه سد ارس، صبح زود عازم دیدار چشمه ثریا هستیم. چشمه ثریا آخرین نقطه شمال غربی ایران در مرز مشترک ایران و ترکیه است. مسیر از شهر پلدشت می گذرد و در ادامه با عبور از روستاهای خلخله، کولیک، بری، پنجرلو، ولی کندی و قوش به نقطه صفر مری می رسد. چشم انداز آرارات همواره در مسیر پیش روست.

www.afracamp.ir-aras- (29)
اولین نمای آرارات بعد از پلدشت. شاید ۹۰ کیلومتری با آن فاصله داشته باشیم

در بخش هایی از مسیر در نزدیکی به چشمه ثریا منطقه شکلی تالابی دارد و پرندگان زیادی دیده می شود.

پرواز دسته ای اکراس سیاه
پرواز دسته ای اکراس سیاه
www.afracamp.ir-aras- (20)
نواحی تالابی و بهترین مکان ها برای زادآوری
در روستاهای مسیر پلدشت به چشمه ثریا...
در روستاهای مسیر پلدشت به چشمه ثریا…
اوایل خرداد و فصل زاد آوری لک لک
اوایل خرداد و فصل زاد آوری لک لک

اینجا مرزی آرام است، در محدوده چشمه ثریا با اتاقک مرزبانی ترکیه چند قدمی بیشتر فاصله نداریم. نه از دیوار خبری هست نه از فنس. چشمه ثریا چشمه ای پرآب است که در نهایت به ارس می پیوندد. حس بسیار خوبی است و خستگی راه طولانی مجالی برای رویا رویی ندارد. آخرین نقطه ایران است و قصد بازگشت داریم و راهی بازرگان می شویم… همچنان در کنار آرارات به سوی بازرگان…

چشم انداز قله های آرارات و چشمه ثریا
چشم انداز قله های آرارات و چشمه ثریا
قله های آرارات که در خاک کشور ترکیه هستند.
قله های آرارات که در خاک کشور ترکیه هستند.
پل کابلی چشمه ثریا
پل کابلی چشمه ثریا
www.afracamp.ir-aras- (23)
فریاد بهار… در مسیر بازرگان

چند از عکس پاناروما از جاذبه های مسیر هم نوا با ارس، برای دیدن عکس ها در ابعاد بزرگ بر روی آن ها کلیک کنید.

www.afracamp.ir-aras- (47)
در پیچ و تاب ارس
پل های خدا آفرین بر روی ارس
پل های خدا آفرین بر روی ارس
آبشار آسیاب خرابه جلفا
آبشار آسیاب خرابه جلفا

چند نکته:

– مسیر جاده ای مرزی کاملا آسفالته و باکیفیت می باشد. ولیکن به سبب دوطرفه بودن احتیاط و سرعت پایین را مد نظر داشته باشید.

– کیفیت آسفالت جاده از سنت استپانوس به سمت پلدشت و چشمه ثریا پایین تر از نقاط دیگر است و خصوصاً پیچ های شدید در جاده وجود دارد که می بایست احتیاط شود.

– در شهر خمارلو امکان اسکان در خانه معلم وجود دارد.

– در کنار سد ارس مجموعه تفریحگاهی وجود دارد که امکان کمپینگ وجود دارد. همچنین در این مجموعه رستوران وجود دارد که توصیه می کنیم غذاهای محلی نظیر “ساچ گورماسی” را ازدست ندهید. در جلفا خانه و مهمانسرا وجود دارد همچنین در کنار کلیسای سنت استپانوس نیز فضای کمپینگ مهیا است.

– قبل از ورود به محوطه چشمه ثریا، می بایست با آخرین مرزبانی که در نزدیکی آنجاست هماهنگی کنید.

– مسیر جاده ای پلدشت به چشمه ثریا تقریبا ۱٫۵ الی ۲ ساعت زمان نیاز دارد، برنامه سفرتان را طوری تنظیم کنید که در طول روز در این مسیر ها رانندگی کنید و از مسیر زیبا استفاده کنید. در طول مسیر پرندگان تالابی به وفور خواهید دید.

 

مطالب مرتبط:

کلیساهای شمال غرب ایران(استان های آذربایجان)

Comments

  1. مریم حیدرخانی

    به به، عالی بود این گزارش. فقط به نظرم اگر کنار این عکس‌ها در اول سفرنامه یه نقشه ار مسیری که رفتیم می‌گذاشتید خیلی گویاتر می‌شد.

  2. محسن عباسیان آرانی

    بنام خدای زیبایی ها
    سلام احسان جان
    سلام به همه اعضای گروه
    خدا قوت
    از دیدن مناظر زیبایی که در این پست و سایر پست ها گذاشته ای حقیقتاً لذت بردم اگر فرصت بیشتری داشتم در همه پست هایت نظر میگذاشتم
    راستی گروه شما همون سه نفری هستید که به آران اومده بودید یا بیشتر شده اید؟
    درهر صورت برای موفقیت و سلامتی شما دعا می کنم
    محسن عباسیان

  3. مهسا

    از اونجا که مسیر جاده ای این سفر طولانیه، انتخاب همسفرهای اهل سفر باعث افزایش لذت از سفر میشه. توی سفر فعلی دو عزیز پرنده نگر و یک خانم دبیر تاریخ و جغرافی مارو همراهی کردن که اطلاعاتشون در بهره بردن بیشتر از طبیعت و تاریخ منطقه بسیار کمک کرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.