از نخلستان های دامن تا بمپور کهن(ایرانشهر، استان سیستان و بلوچستان)

ویرانه های فلعه دژ بمپور

با زابل و هامون در سیستان شروع کردیم و بعد از گذر کردن از زاهدان، میرجاوه و خاش در بلوچستان، حالا راهی ایرانشهر هستیم… ایرانشهر و بمپور برگی از تاریخ این استان پرجاذبه و معرفی نشده هستند.

ویرانه های دژ بمپور
ویرانه های دژ بمپور

از خاش تا ایرانشهر تقریباً ۱۵۰ کیلومتر فاصله و جاده خروجی از خاش تا کمی بعد دو بانده است و پس از آن جاده های دوطرفه استان از سر گرفته می شود. هوای مطبوع شهر خاش که تقریباً ۱۴۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد را کم کم فراموش می کنیم و رفته رفته با نزدیک شدن به ایرانشهر هوای گرم خودنمایی می کند.

در مسیر 150 کیلومتری خاش به ایرانشهر
در مسیر ۱۵۰ کیلومتری خاش به ایرانشهر
مسیر خاش به ایرانشهر
مسیر خاش به ایرانشهر
مسیر خاش به ایرانشهر
مسیر خاش به ایرانشهر

روستای دامن، مرکز دهستان دامن در ۳۰ کیلومتری ایرانشهر، اولین مقصد ماست. این دهستان با داشتن موهبتی چون رود دامن سیراب شده و تا چشم کار می کند نخلستان، و در بین این نخلستان ها مزارع پیاز، باقالی و گوجه و حتی برنج نیز دیده می شود.

روستای دامن یکی از روستاهای زیبای ایرانشهر
روستای دامن یکی از روستاهای زیبای ایرانشهر
رود کم آب دامن رونق بسیاری به کشاوری این منطقه داده است.
رود کم آب دامن رونق بسیاری به کشاوری این منطقه داده است.
مزرعه پیاز و نخلستان
مزرعه پیاز و نخلستان
گل زیبای پیاز
گل زیبای پیاز
گل زیبای پیاز
گل زیبای پیاز

نوروز است و در اینجا فصل بارور کردن درخت خرما می باشد، مردانی که سخت مشغول انجام این کار هستند برای کمک به گرده افشانی، خوشه های داخل غلاف درخت نر را بر روی درخت ماده می گذارند. در برخی مناطق گرمسیر تر این کار در اسفند ماه انجام می شود.

نخلستان های روستای دامن
نخلستان های روستای دامن
باروری درخت ماده خرما می بایست به صورت دستی انجام شود.
باروری درخت ماده خرما می بایست به صورت دستی انجام شود.
بالا رفتن از درختان بلند خرما جهت لقاح
بالا رفتن از درختان بلند خرما جهت لقاح

با ادامه مسیر از دروازه معروف دامن نیز گذر می کنیم و به سوی ایرانشهر می رویم. مقصد مرکز شهر است. جایی که قلعه ناصری در آن جا واقع شده است. منطقه ای شلوغ که بازار ایرانشهر نیز در همین نزدیکی است.

دروازه قرآن دامن
دروازه قرآن دامن
ورودی قلعه ناصری در مرکز ایرانشهر
ورودی قلعه ناصری در مرکز ایرانشهر
فضای داخلی قلعه ناصری
فضای داخلی قلعه ناصری
فضای داخلی قلعه ناصری
فضای داخلی قلعه ناصری

قلعه خشتی ناصری که حالا از آن چیزی جز حصار باقی نمانده و متاسفانه تخریب شده به واقع یکی از قلعه های بزرگ استان سیستان و بلوچستان پس از بمپور است که ساخت آن به دوره قاجار باز می گردد و مقر حکومتی بلوچستان بوده و در دوره های دیگر استفاده نظامی نیز داشته است، این مکان در گذشته کاربری مدرسه داشته تا زمانی که بنا به تصمیمی عجیب کاملاً فضای داخلی تخریب گردید.

هر ضلعه قلعه تقریباً 190 متر طول دارد.
هر ضلع قلعه تقریباً ۱۹۰ متر طول دارد.

مساحت زیاد این قلعه مربع شکل حکایت از مجموعه ای کامل دارد. از قلعه که خارج می شویم، آنسوی خیابان محل توقف ماشین های بمپور است.

ظهر است و سوزش تابش خورشید در ایرانشهر حوصله را کم می کند. از راهنمایان میراث که در قلعه ناصری بودند اطلاعات جسته گریخته ای از روستاهای بمپور گرفتم و از تپه های شنی اطراف گفتند. ولی زمان و هوا اجازه گشت بیشتر نمی داد. با اینحال می بایست این بخش از سفر را قبل از رفتن به سرباز کامل کرد.

راهی بمپور می شویم. از مرکز شهر ایرانهشر تا قلعه بمپور ۲۷ کیلومتری مسیر در پیش است. تابلوی زنگ زده و بی جانی معرف مکانی با نام قلعه بمپور است و به کاوش های باستانی اشاره دارد. در کتابچه میراث می خواندم که این تپه که قلعه بر آن بناشده مصنوعی است و تاریخ آن خیلی مشخص نیست، و اشاره به دوره نادرشاه افشار شده و گمانی زده که قدیمی تر از آن دوران است.

 دورنمای دژ بمپور
دورنمای دژ بمپور
 دورنمای دژ بمپور
دورنمای دژ بمپور

از تپه خاکی که بسیار خاک آن نرم است بالا رفته و حرارت خاک را روی پای صندل پوشیده حس میکنم. حصار خشت و گلی را گذرانده و حالا در مرکز قلعه بمپور هستیم. جستجوهای پراکنده تاریخ منطقه را حتی تا ساسانیان عقب رانده است. با این همه این دژ مرکز مهمی بوده که سال ها مقر حکومت نیز بوده است و تا همین صد سال اخیر محل جدال نیروهای حکومتی و حاکمان محلی بوده که اینچنین ویران شده است.

ویرانه های دژ بمپور
ویرانه های دژ بمپور
بحش های به جامانده از دژ بمپور
بخش های به جا مانده از دژ بمپور
بحش های به جا مانده از دژ بمپور
بخش های به جا مانده از دژ بمپور
بحش های به جا مانده از دژ بمپور
بخش های به جا مانده از دژ بمپور
از داخل قلعه نیروگاه حرارتی بمپور نیز کمی دورتر دیده می شود.
از داخل قلعه نیروگاه حرارتی بمپور نیز کمی دورتر دیده می شود.

دنبال کردن آثار تاریخی و باستانی در این استان بسیار سخت است. تعدد آثار، فواصل جاده ای زیاد، تخریب شدید آثار -به گونه ای که برای بازدید کنندگان عادی چیز قابل عرضه ای باقی نمانده است- و کمبود اطلاعات راجع به آنها بسیار مشهود است. امیدوارم روزی با راهکاری مناسب و کم هزینه پتانسیل های خاموش به فرصت های گردشگری تبدیل شوند. به ایرانشهر باز می گردیم و خود را برای رفتن به یکی از زیباترین شهرستان های استان یعنی سرباز آماده می کنیم…

برای آشنایی بیشتر با منطقه و جاده ها فایل GPS در Wikiloc قرار داده شده است.

 

مطالب مرتبط:

از میرجاوه و غار لادیز تا گورستان هفتاد ملا، سنگان و خاش (استان سیستان و بلوچستان)

کوه خواجه مکانی شگرف در دل هامون(زابل، استان سیستان و بلوچستان)

دیار هامون، از شهر سوخته کهن تا قلعه نو(زابل، استان سیستان و بلوچستان)

 

Comments

  1. سولماز

    پدر مادر من جوونیهاشونو تو سیستان گذروندن، واسه همین همه ما برادر خواهرها(هرچند اونجا رو ندیده باشیم) عرق خاصی به سیستان داریم
    مامانم میگه وقتی ساکن ایرانشهر بودیم جمعه ها میرفتیم دامن… یادش بخیر

  2. قاسم گچساران

    قاسم گچساران
    سلام ٬تو عمرم یه بار رفتم ایرانشهر درسته ۱۹۰۰ کیلومتر از شهر ما دوره ولی جای قشنگیه تو این بیست روز بهم خوش گذشت .درود ایرانشهر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.