روزی روزگاری، گاوخونی…(ورزنه، استان اصفهان)

آذر ماه است. صبح سردی است و ما با ماشین کرایه ای از اصفهان و با گذشتن از اژیه به ورزنه رسیدیم…شوق دیدن بقایای گاوخونی، ورزنه و خارا ما را به اینجا کشانده…

نمای کوه سیاه در شمالی ترین نقطه تالاب گاوخونی
نمای کوه سیاه در شمالی ترین نقطه تالاب گاوخونی

در میانه راه آنچه که به چشم می آید کبوتر خانه های اژیه است. کبوترخانه ها برای جمع آوری کود کبوتر به کار می رفته است. معماری جالب این ساختمان ها بسیار دیدنی است. مقصد اول ما باقی مانده های تالاب گاو خونی روبه روی کوه سیاه است. ۳۰ کیلومتر از ورزنه به سمت غرب که حرکت کنید کوه سیاه در جلو چشمان شما ظاهر می شود… گاو خونی خشکیده و بی جان، حال و هوایی غمناک دارد…

آخرین تکه های تالاب
آخرین تکه های تالاب
خشکیدن زاینده رود و در ادامه گاوخونی آثار روحی بدی به جا گذاشته است...
خشکیدن زاینده رود و در ادامه گاوخونی آثار روحی بدی به جا گذاشته است…

از کنار بوته ای اُشنان می گذریم و کم کم به به زمین نمناک می رسیم، کوه سیاه در یک طرف و آبی کم عمق در سوی دیگر… و از  گاو خونی همین مانده است و بس…

گیاه بیابانی اشنان که شورپسند است و به سبب و جود مواد قلیایی در ساخت سنتی صابون کاربرد داشته است.
گیاه بیابانی اشنان که شورپسند است و به سبب و جود مواد قلیایی در ساخت سنتی صابون کاربرد داشته است.
بدون شرح...
بدون شرح…

در بازگشت به سوی ورزنه، خرابه هایی وجود دارد که در گذشته گویا کاروانسرا بوده است.

بقایای ساختمان در نزدیکی جاده تالاب
بقایای ساختمان در نزدیکی جاده تالاب

از گاو چاه زیاد شنیده ایم… در نزدیکی ورزنه به همت آقای حیدری یک گاو چاه نمادین برقرار است. گاو قوی هیکل سیستانی و آواز مرد ورزنه ای که منجر به خروج آبی در حدود ۲۰۰ لیتر در هر نوبت می شود…

گاوچاه نمادین ورزنه که بسیار زیبا ساخته شده و به معرض نمایش قرار گرفته است.
گاوچاه نمادین ورزنه که بسیار زیبا ساخته شده و به معرض نمایش قرار گرفته است.

آقای حیدری از هزینه های زیاد نگهداری مجموعه می گوید و این مستلزم حمایت مسئولین و توسعه گردشگری ورزنه است.

گاو سیستانی به سبب داشتن کوهان و جثه ای بزرگ از گذشته در این امر به کار گرفته می شده است. آقای حیدری در مورد برقرای ارتباط با گاو و به نوعی رام کردن آن توضیحات جالبی ارائه دادند.
گاو سیستانی به سبب داشتن کوهان و جثه ای بزرگ از گذشته در این امر به کار گرفته می شده است. آقای حیدری در مورد برقرای ارتباط با گاو و به نوعی رام کردن آن توضیحات جالبی ارائه دادند.
سیستم گاو چاه به نوعی است که با حرکت حیوان در سطح شیب دار که کمک به توان آن می کند دلو آب از چاه بیرون آمده و تخلیه می گردد، اما این گاو بزرگ تکانی نمیخورد تا زمانی که آواز آقای حیدری را که به آرامی می خواند را می شنود: دو سه روزه که بوی گل نیومد... صدای چه‌چه بلبل نیومد ... و سپس با تمام توان به راه افتاده و دلو 200 لیتری را بالا می کشد و به جای خود باز می گردد و این چرخه ادامه دارد...
سیستم گاو چاه به نوعی است که با حرکت حیوان در سطح شیب دار که کمک به توان آن می کند دلو آب از چاه بیرون آمده و تخلیه می گردد، اما این گاو بزرگ تکانی نمیخورد تا زمانی که آواز آقای حیدری را که به آرامی می خواند را می شنود: دو سه روزه که بوی گل نیومد… صدای چه‌چه بلبل نیومد … و سپس با تمام توان به راه افتاده و دلو ۲۰۰ لیتری را بالا می کشد و به جای خود باز می گردد و این چرخه ادامه دارد…

زمانی ورزنه سراسر مزرعه پنبه بوده و چادر های سفید ورزنه را به سنت پنبه کاری هم نسبت می دهند…حال که دیگر آبی نمانده و اگر آبی هم باشد از اعماق چند صدمتری زمین استخراج می شود و این هشدار جدی است به همه ما ایرانیان…

مزرعه پنبه در نزدیکی ورزنه
مزرعه پنبه در نزدیکی ورزنه

در ۱۰ کیلومتری جنوب ورزنه در کنار ریگزارهای زیبای اطراف گاوخونی، محلی را به ساخت کمپ گردشگری اختصاص داده اند. با علی محمدی از مسئولان اجرایی کمپ و راهنمای گردشگری ورزنه در آنجا خوش و بشی میکنیم و راهی ریگزار می شویم….

رمل شنی در اطراف ورزنه
رمل شنی در اطراف ورزنه
بوته شور در نزدیکی گاوخونی
بوته شور در نزدیکی گاوخونی
بوته سیاه شور در نزدیکی گاوخونی
بوته سیاه شور در نزدیکی گاوخونی

قدم زدن روی ریگزار ها و رمل ها بسیار آرامش بخش است… مخصوصا حالا که ۳۶۰ درجه اطراف تماماً ریگزار است و گستره دید چشم را فرا گرفته و اثری از ساخته های دست انسان نیست… سکوت و سکوت…

ریگزارهای اطراف ورزنه
ریگزارهای اطراف ورزنه
لذت راه رفتن بر روی شنزار
لذت راه رفتن بر روی شنزار

به عصر گاه نزدیکیم و روز به سرعت رو به غروب است. به سمت خارا روان می شویم تا سفر خود ا در آنجا پایان دهیم…

ریگزارهای اطراف ورزنه
ریگزارهای اطراف ورزنه
مناظر زیبای ریگ زار
مناظر زیبای ریگ زار
تاغزار های ورزنه
تاغزار های ورزنه

مسافت ۲۵ کیلومتری را با گذر از دستجرد و حسن آباد و روستای خارا پیموده و به جاده خاکی معدن نمک رسیدیم. در بین راه از تاغ زارهای کاشته شده برای جلوگیری از گسترش کویر عبور می کنیم. در سر تاسر نوار غربی گاوخونی رمل های شنی دیده می شود.

درختچه تاغ در کویر ورزنه
درختچه تاغ در کویر ورزنه
بدون شرح...
بدون شرح…

در خارا تپه های شنلی بلند تر شده و عده ای به گشت و گذار بر روی شن زار آمده اند. کم کم جاده تمام است و به کیوسک نگهبانی معدن نمک می رسیم… با پای پیاده راهی می شویم. پلی گون های نمک اشکال زیبایی را بر روی سطح زمین ساخته است…و سطحی صاف و صاف تا بینهایت دریغ از جان…

در مسیر معدن نمک خارا
در مسیر معدن نمک خارا
خارا، شکل های پلی گونی بر روی زمین مشهود است.
خارا، شکل های پلی گونی بر روی زمین مشهود است.

غروب سردی است و ما راهی اصفهان هستیم و با خیال آنکه روزی گاوخونی جان دوباره بگیرد…

برای آشنایی بیشتر با مسیر جاده ای و مکان های گردشگری در اطراف ورزنه و گاوخونی فایل GPS و نقشه در wikiloc قرار داده شده است.
با سپاس از دوست و همسفر عزیز، حسین شفیعی، برای ارسال عکس ها.

 

Comments

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.